9 sene boyunca fark edilmeyen ve herkesi kandıran internet yalanı: Wikipedia’nın Alan MacMasters faciası
![](https://yigilca-haber.com.tr/wp-content/uploads/2022/11/9-sene-boyunca-fark-edilmeyen-ve-herkesi-kandiran-internet-yalani-wikipedianin-alan-macmasters-faciasi-U4mXkBvs.jpg)
Wikipedia’da, elektrikli ekmek kızartma makinesinin 1800’lerin sonunda İskoç bir bilim insanı tarafından icat edildiği yazıyor. Ancak 15 yaşında bir kız, web sitesinde elektrikli su ısıtıcısını icat ettiği söylenen Alan MacMasters‘ın sayfasına baktığında, onunla ilgili tuhaf bir şey fark etti. MacMasters’ın 1890’larda çekilmiş olduğu argüman edilen fotoğrafında bir gariplik vardı.
Adının Adam olduğu açıklanan genç, “İlk baktığımda normal bir fotoğraf gibi görünmediğini fark ettim. Üzerinde oynanmış gibi görünüyordu” diyor.
Bunun dışında, birinci bakışta makale, bol ölçüde referansla tamamlanmış rastgele bir makaleye benziyordu. Makale, MacMasters’ın filamentler için daha ucuz metaller ve telde büyük miktarlarda nikel kullanarak maliyetleri düşürmeye çalıştığını iddia ediyor. MacMasters’ın, “Ortaya çıkan lamba o kadar ısındı ki, yakındaki ekmeği kızartmaya başladı” dediğine vurgu yapıyor.
![](https://priceless-germain.89-117-167-62.plesk.page/wp-content/uploads/2022/11/9-sene-boyunca-fark-edilmeyen-ve-herkesi-kandiran-internet-yalani-wikipedianin-alan-macmasters-faciasi-0-LyVQtWKE.jpg)
Makaleye göre, MacMasters üretilmek üzere satmadan önce bir meslektaşının laboratuvarında tasarımı mükemmelleştirmek için birkaç ay harcadı. MacMasters’ın ekmek kızartma makinesi ‘Eclipse’ olarak pazara sunuldu. Seramik bir taban üzerine inşa edilmiş dört elektrik filamentine sahipti. Elektrik, bir lamba ile priz ortasına takılan bir adaptörle sağlanıyordu.
İnanılmaz bir halde, MacMasters isminde bir mucit aslında yok. Fakat hakkındaki bu argümanların birçok, Wikipedia’nın kabul edilebilir bulduğu yayınlara dayanıyordu ve Wikipedia’nın (genellikle gayretli) editörlerinden hiçbiri tarafından yıllarca sorgulanmadı.
Adam, durumu Wikipedia’ya bildirdiğinde, bunun siteye kasıtlı olarak yanlış bilgi gönderme eylemi olduğu ortaya çıktı. Araştırmalar, alıntıların tamamen döngüsel olduğunu ve bu sayfanın aslında canı sıkılan bir öğrencinin aldatmacası olduğunu ortaya çıkardı. Makaleyi bilerek bir aldatmaca olarak hazırlamışlar ve görüntüyü Photoshop ile 1890’lardan kalmış gibi göstermeye çalışmışlar.
Aldatmaca Şubat 2013’ten Temmuz 2022’ye kadar fark edilmedi. Sonunda bu yılın Temmuz ayında kaldırıldı, ancak referanslar bağlı kalmaya devam etti.
Ekmek kızartma makinesinin gerçek mucidi kim?
Avrupa ve ABD’deki ekmek kızartma makinesi koleksiyonerlerinin yanı sıra konut aletleri konusunda uzman müze küratörleriyle konuşan BBC, karşılığa ulaşmanın çok güç olduğunu söylüyor. Birden fazla kaynağa nazaran, ticari olarak temin edilebilen ve başarılı olan bir ekmek kızartma makinesinin birinci patenti, ABD’deki General Electric şirketi adına 1909’da Frank Shailor tarafından sunuldu.
D-12 olarak isimlendirilen ekmek kızartma makinesinin, ticari olarak temin edilebilen birinci elektrikli ekmek kızartma makinesi olduğu kabul ediliyor.
![](https://priceless-germain.89-117-167-62.plesk.page/wp-content/uploads/2022/11/9-sene-boyunca-fark-edilmeyen-ve-herkesi-kandiran-internet-yalani-wikipedianin-alan-macmasters-faciasi-1-pn6Rw6Rf.jpg)